مسيح ذبيحى

178

استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )

اين قرار است : زيرمند ، نجف‌در ، دهنار . اسو [ ر ] ، اندريا . اسو [ ر ] از همه بزرگتر است و براى توقّف از ارجمند برترى دارد . قريهء ارجمند در نيم فرسنگى جادهء فيروز كوه در بالاى يك درّه واقع است و يك نهر عظيمى از وسط آن درّه جارى است و داخل رودخانهء نمرود مىشود . كوه‌هاى اطراف ارجمند همه خشك است . منزل شانزدهم از ارجمند به فيروز كوه شش ساعت قبل از ظهر از ارجمند حركت كرديم و يك ساعت و نيم از ظهر گذشته به فيروز كوه رسيديم . راه از كنار رودخانهء نمرود بود تا آنكه به قريهء سيلى وان رسيديم . اراضى اطراف رودخانه وسيع‌تر و همه مزروع بود . در دامنهء كوهها نيز زراعت كرده بودند ، و لكن بجز قريهء واستنك دهى نمايان نبود . سيلى وان ده كوچكى است در كنار رودخانهء نمرود و در سمت جنوب شرقى آن صحراى مرتفع فيروز كوه واقع است كه يكصد و سى ذرع ارتفاع دارد . اين صحرا شبيه است به صحراى كوهستان عراق و در بعضى جاها چمن است و گل و لاله و گياه معطّر دارد . كوه‌هاى فيروز كوه براى شكارگاه شاهنشاه قرق است . براى تحقيقات جغرافيايى تا بالاى اين كوه‌ها رفتيم ، و لكن بجز يك آهوى شكارى نديديم . از محل مرتفعى كه به اين صحرا نظر مىافكنى نهرهاى / 235 / آب متعدّد مشاهده مىشود كه در اين كوه‌ها و درّه‌ها جارى است و داخل رودخانهء نمرود مىشود . احتمال كلّى مىرود كه در سوابق ايام در فيروز كوه باران بيشتر مىآمده است . مادامى كه ما در فيروز كوه توقّف داشتيم همه روزه ابر از طرف بحر خزر به فيروز كوه مىآمد و مىباريد . وقتى كه بالاى صحرا مىرسيد هواى آنجا گرم‌تر بود و ابرها متفرّق مىشدند . اگر اين مملكت در تحت دولت ديگرى بود در اين صحرا اشجار غرس مىكردند و اهتمام مىنمودند كه آنجا را جنگل نمايند . گذشته از اينكه هواى آنجا بهتر مىشد و مايه براى سوخت زغال داشتند و به علاوه آب زياد مىشد و اراضى پايين اين صحرا واقعه در سمت جنوب را زراعت مىكردند . و ليكن با وضع حاليه جنگل طبرستان سال به سال كمتر مىشود . از سمت جنوب جنگل را براى زغال مىسوزانند و از سمت شمال درختهاى گردو و چوبهاى سخت را براى چوب بخارى و غيره بىقاعده مىبرند و